Skálholtshátíð
Skálholtshátíð er haldin hátíðleg árlega en hátíðin var fyrst haldin árið 1949 Hátíðin er ávallt haldin helgina sem er næst Þorláksmessu að sumri, sem er 20. júlí. Þá er boðið til veislu í Skálholtskirkju með helgiathöfnum, tíðarsöng, tónleikum og fróðleik. Pílagrímar ganga til hátíðarmessu m.a. frá Þingvöllum og Reynivöllum.
Dagskrá er vönduð og menningarleg en henni er stýrt af Solveigu Láru Guðmundsdóttur í ár.
Skálholtshátíð verður haldin helgina 18.-19. júlí 2026
Dagskrá Skálholtshátíðar 2026
SKÁLHOLTSHÁTÍÐ 2026
Dagsskráin er enn í vinnslu og getur tekið breytingum.
Laugardagurinn 18. júlí
Kl. 11:00 Útimessa við Þorlákssæti
Kl. 12:00 Hádegisverður
Kl. 14:00 Málþing um altarismynd Nínu Tryggvadóttur- Skálholtsfélagið hið nýja
Kl. 15.30 Kaffi
Kl. 16:00 Tónleikar í Skálholtsdómkirkju
Kl. 17:00 · Ragnheiðarganga
Kl. 18:00 Tíðagjörð Ísleifsreglunnar
Kl. 19:00 Kvöldverður
Sunnudagurinn 19. júlí
Kl. 9:00 Tíðagjörð Ísleifsreglunnar og í framhaldi aðalfundur Ísleifsreglunnar.
Kl. 11:00 Orgeltónleikar - Pétur Nói Stefánsson
Kl. 12:00 Hádegisverður
Kl. 14:00 Hátíðarmessa - Biskup Íslands prédikar
Kl. 15:00 Kaffi
Kl. 16:00 Hátíðardagskrá í Skálholtsdómkirkju
Saga Skálholtshátíðar
Skálholtshátíð er jafnan haldin sem næst Þorláksmessu á sumar, 20. júlí. Á öldum áður var það mikill helgidagur allt frá því Þorlákur Þórhallsson var lýstur helgur maður á Alþingi þann dag árið 1198. Þá var oft mikill mannfjöldi á staðnum. Svo lagðist þessi hátíð af um tíma. Með stofnun Skálholtsfélagsins 1948 var hátíðin endurreist og fyrst haldin í gömlu sóknarkirkjunni 1949.
Skálholtshátíð 1956
Árið 1956 var þess minnst að 1000 ár voru liðin frá stofnun biskupsstóls í Skálholti og mikil Skálholtshátíð haldin. Talið var að þar hefðu komið 7 - 8 þúsund manns, þar á meðal kirkjuhöfðingjar víðsvegar að auk íslenskra. Tjaldað var um alla flöt, þar voru sölutjöld og hægt að kaupa sér bjúgu. Flutt voru leikrit sem unnið höfðu samkeppni um handrit að leikþáttum úr sögu Skálholts á 900 ára afmæli biskupsstólsins. Á pallinum eru samankomnir kirkjukórar víðsvegar að af landinu og var talið að kórinn hafi skipað um 350 manns, en Páll Ísólfsson Dómkirkjuorganisti stjórnaði kórnum.
Lagður var hornsteinn að nýrri kirkju í Skálholti, og er vafalaust hægt að segja að þarna hafi virðing Skálholtsstaðar hafist á ný.
Pílagrímaganga frá Reynivallakirkju í Kjós í Skálholt 16.-19. júlí 2026.
Hin árlega pílagrímaganga verður gengin frá Reynivallakirkju í Kjós að Þingvallakirkju til Skálholtsdómkirkju á Skálholtshátíð. Leiðinni er skipt upp á fjóra göngudaga frá fimmtudeginum 16. júlí til sunnudagsins 19. júlí og hefjast göngurnar kl. 9 alla daganna. Göngudagarnir eru mislangir en hverjum er frjálst að skrá sig og ganga eina dagleið eða part úr dagleið.
Dagur 1. Reynivallakirkja að brúnni í Stíflisdal.
Dagur 2. Stíflisdalur að Þingvallakirkju.
Dagur 3. Þingvallakirkja að Neðra-Apavatni.
Dagur 4. Neðra-Apavatn inn í Skálholtsdómkirkju.
Gangan er fólki að kostnaðarlausu en gert er ráð fyrir að fólk finni sér gistingu sjálft. Útbúnaður og nesti er á ábyrgð hvers og eins.
Hluti göngunnar er gengin í kyrrð og við hverja áningu er stutt íhugun, bæn eða ritningarlestur. Fólk gengur á sínum hraða í þögn eða spjalli, allt eftir vilja og þörf hvers og eins.
Göngustjórar pílagrímagöngunnar eru hjónin sr. Arna Grétarsdóttir sóknarprestur í Reynivallaprestakalli (arna.gretarsdottir(hjá)kirkjan.is, gsm. 865 2105)
Nánar um Pílagrímagöngur.
Pílagrímagöngur eru hluti af hinum kristna trúar- og menningararfi. Þau sem ferðast til heilagra staða eru kallaðir pílagrímar. Þetta orð er komið úr miðaldalatínu (pelegrinus) en á rætur í klassískri latínu (peregrinus, útlendingur). Slíkar göngur eru farnar af misjöfnum ástæðum; í þakkargjörð, í yfirbótarskyni, til andlegrar- og líkamlegar heilsubótar eða af trúarlegum og/eða menningarlegum áhuga. Gengið er í áföngum en hlé eru notuð til bænahalds, ritningarlesturs eða til íhugunar og kyrrðar.
Sjö lyklar pílagrímsins eru: Frelsi, Einfaldleiki, Rósemi, Kyrrð (Þögn), Æðruleysi, Samkennd og Andlegur vöxtur. Þessir lyklar verða íhugaðir á leiðinni.
Löng hefð er fyrir pílagrímagöngu frá Þingvöllum til Skálholts á Skálholtshátíð sem haldin er árlega í kring um Þorláksmessu að sumri 20. júlí. Í áraraðir leiddi sr. Elínborg Sturludóttir dómkirkjuprestur pílagrímagöngu frá Bæ í Borgarfirði að Þingvöllum og í Skálholt ásamt fleiri félögum úr pílagrímafélaginu.
Síðustu árin hefur verið gengið frá Reynivallakirkju í Kjós að Þingvallakirkju að tilstuðlan sr. Örnu Grétarsdóttur sóknarprests.
Pílagrímar sameinast í göngu inn kirkjugólf Skálholtsdómkirkjunnar við upphaf hátíðarguðsþjónustu kl. 14 við söng pílagrímsins; Fögur er foldin þar sem skírnarheitið er endurnýjað.
